Валидация: нәтижелер (оң және теріс)

Әр модуль мен әр газ жеке бағаланады. Әр тексеру нәтижеге дейін бекітілген шекпен салыстырылады. Шекке жетпеген нәтиже «өтпеді» деп көрсетіледі және жарияланады. Теріс нәтижелер де — нәтиже.

Қорытынды: 12 — 1 өтті · 9 өтпеді · 1 тек сипаттама · 1 салыстыруға болмайды

PM₂.₅ · CAMS моделі vs Астана станса (BAM-1020), тәуліктік

Өтпеді

Әдіс: CAMS PM₂.₅ сағаттық мәндерінен тәуліктік орташа (Open-Meteo); 24 сағаттық шек, нәтижеге дейін бекітілген
Эталон: АҚШ елшілігі, Астана, BAM-1020 (AirNow), 2024 — тәуліктік орташа
Кезең: 2024-01-01 — 2024-12-31

CAMS моделі vs Астана станса (BAM-1020), тәуліктік
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	322	—	Тек сипаттама
NMB	−52.3%	< ±10% / < ±30%	Өтпеді
NME	56.5%	< 35% / < 50%	Өтпеді
r	0.48	> 0.70 / > 0.40	Критерийден өтті, мақсатқа жоқ

Жылыту маусымы

Өтпеді

Жылыту маусымы
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	195	—	Тек сипаттама
NMB	−60.7%	< ±30%	Өтпеді
NME	62.8%	< 50%	Өтпеді
r	0.51	> 0.40	Критерийден өтті, мақсатқа жоқ

Жылы маусым

Өтпеді

Жылы маусым
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	127	—	Тек сипаттама
NMB	−27.5%	< ±30%	Критерийден өтті, мақсатқа жоқ
NME	37.7%	< 50%	Критерийден өтті, мақсатқа жоқ
r	0.38	> 0.40	Өтпеді

Сағаттық (шегі жоқ, сипаттама)

Тек сипаттама

Сағаттық (шегі жоқ, сипаттама)
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	7641	—	Тек сипаттама
NMB	−52.4%	—	Тек сипаттама
NME	62.8%	—	Тек сипаттама
r	0.36	—	Тек сипаттама

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Астана ≠ Атырау. Атырауда ашық эталондық станса жоқ; нәтиже Атырауға тікелей көшірілмейді.
CAMS торы ~0.4° (~40 км): нүкте мен ұяшық арасындағы өкілдік қатесі нәтижеге кіреді.
Өткен күндер үшін Open-Meteo CAMS қысқа болжамының алғашқы сағаттарын береді (талдау емес).
Шикі деректің бір бөлігі диапазоннан тыс деп алынып тасталды (QC; саны results.json-да).

Алдын ала тіркелген хаттама (жаңа терезе) · Толық нәтиже (жаңа терезе) · validation/air/PROTOCOL.md v1.0, нәтиже жасалған 2026-11-02

PM₂.₅ > 35 µg/m³ · Норма асу скринингі (35 мкг/м³, POD/FAR)

Өтпеді

Әдіс: CAMS мен BAM тәуліктік орташаларында 35 мкг/м³ асу күндерінің сәйкестігі; скрининг POD ≥ 0.5 және FAR ≤ 0.5 болғанда жарамды
Кезең: 2024-01-01 — 2024-12-31

Норма асу скринингі (35 мкг/м³, POD/FAR)
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
POD	0.05	POD ≥ 0.5	Өтпеді
FAR	0.00	FAR ≤ 0.5	Өтті

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Астана ≠ Атырау. Атырауда ашық эталондық станса жоқ; нәтиже Атырауға тікелей көшірілмейді.
CAMS торы ~0.4° (~40 км): нүкте мен ұяшық арасындағы өкілдік қатесі нәтижеге кіреді.
Өткен күндер үшін Open-Meteo CAMS қысқа болжамының алғашқы сағаттарын береді (талдау емес).
Шикі деректің бір бөлігі диапазоннан тыс деп алынып тасталды (QC; саны results.json-да).

/api/fixate · Фиксация логикасының аудиті

Тек сипаттама

Әдіс: /api/fixate әр сағаттық мәнді барлық нормамен салыстырады. Аудит — ұзақ орташалау нормасымен салыстырылған жазбаларды санайды
Кезең: —

Фиксация логикасының аудиті
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
жазба: сағаттық мән ұзақ нормамен салыстырылған / барлығы	351 / 351	—	Тек сипаттама
kz_violations	0	—	Тек сипаттама

Белгілі қателер

Фиксация аудиті: барлық жазбалар сағаттық мәнді ұзақ орташалау нормасымен (жылдық, 8 сағаттық, тәуліктік) салыстырған. Мұндай салыстыру әдіснамалық тұрғыдан дұрыс емес; оған сүйенген норма асу тұжырымы сенімді емес.

SO₂ · Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау

Өтпеді

Әдіс: CAMS (Open-Meteo, сайт координатасы) айлық орташасы vs Қазгидромет бюллетенінің айлық орташасы
Эталон: РМК «Қазгидромет» Атырау филиалы, айлық бюллетеньдер («г. Атырау», 6 пост жиынтығы)
Кезең: 2024-01 — 2026-04

Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	28	—	Тек сипаттама
NMB	−48.6%	\|NMB\| < 30%	Өтпеді
NME	56.2%	NME < 50%	Өтпеді
r	0.18	—	Тек сипаттама
CAMS-қа қатысты медиана O/M	2.29×	—	Тек сипаттама

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Бюллетень мәні 0.01 мг/м³-ге дейін дөңгелектенген: дәлдік ±5 мкг/м³.
Протоколдан бұрын 2026 ж. қаңтар бюллетені оқылған (хаттамада ашық жазылған). Шектер сол кезде өзгертілмеген.
Бюллетень — қала бойынша жиынтық; АМӨЗ-дің өз посттары бұл салыстыруға кірмейді.
CAMS ұяшығы ~40 км. Пост көз маңында тұрса, айырма өкілдік қатесін де қамтиды.

Алдын ала тіркелген хаттама (жаңа терезе) · Толық нәтиже (жаңа терезе) · validation/kazhydromet/PROTOCOL.md v1.1, нәтиже жасалған 2026-11-03

CO · Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау

Өтпеді

Әдіс: CAMS (Open-Meteo, сайт координатасы) айлық орташасы vs Қазгидромет бюллетенінің айлық орташасы
Эталон: РМК «Қазгидромет» Атырау филиалы, айлық бюллетеньдер («г. Атырау», 6 пост жиынтығы)
Кезең: 2024-01 — 2026-04

Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	28	—	Тек сипаттама
NMB	+29.1%	\|NMB\| < 30%	Өтті
NME	58.4%	NME < 50%	Өтпеді
r	-0.50	—	Тек сипаттама
CAMS-қа қатысты медиана O/M	0.72×	—	Тек сипаттама

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Бюллетень мәні 0.01 мг/м³-ге дейін дөңгелектенген: дәлдік ±5 мкг/м³.
Протоколдан бұрын 2026 ж. қаңтар бюллетені оқылған (хаттамада ашық жазылған). Шектер сол кезде өзгертілмеген.
Бюллетень — қала бойынша жиынтық; АМӨЗ-дің өз посттары бұл салыстыруға кірмейді.
CAMS ұяшығы ~40 км. Пост көз маңында тұрса, айырма өкілдік қатесін де қамтиды.

NO₂ · Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау

Өтпеді

Әдіс: CAMS (Open-Meteo, сайт координатасы) айлық орташасы vs Қазгидромет бюллетенінің айлық орташасы
Эталон: РМК «Қазгидромет» Атырау филиалы, айлық бюллетеньдер («г. Атырау», 6 пост жиынтығы)
Кезең: 2024-01 — 2026-04

Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	26	—	Тек сипаттама
NMB	−96.1%	\|NMB\| < 30%	Өтпеді
NME	96.1%	NME < 50%	Өтпеді
r	0.17	—	Тек сипаттама
CAMS-қа қатысты медиана O/M	13.42×	—	Тек сипаттама

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Бюллетень мәні 0.01 мг/м³-ге дейін дөңгелектенген: дәлдік ±5 мкг/м³.
Протоколдан бұрын 2026 ж. қаңтар бюллетені оқылған (хаттамада ашық жазылған). Шектер сол кезде өзгертілмеген.
Бюллетень — қала бойынша жиынтық; АМӨЗ-дің өз посттары бұл салыстыруға кірмейді.
CAMS ұяшығы ~40 км. Пост көз маңында тұрса, айырма өкілдік қатесін де қамтиды.

NO · Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау

Өтпеді

Әдіс: CAMS (Open-Meteo, сайт координатасы) айлық орташасы vs Қазгидромет бюллетенінің айлық орташасы
Эталон: РМК «Қазгидромет» Атырау филиалы, айлық бюллетеньдер («г. Атырау», 6 пост жиынтығы)
Кезең: 2024-01 — 2026-04

Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	19	—	Тек сипаттама
NMB	−98.9%	\|NMB\| < 30%	Өтпеді
NME	98.9%	NME < 50%	Өтпеді
r	0.31	—	Тек сипаттама
CAMS-қа қатысты медиана O/M	95.18×	—	Тек сипаттама

Дерек олқылықтары мен шектеулер

Бюллетень мәні 0.01 мг/м³-ге дейін дөңгелектенген: дәлдік ±5 мкг/м³.
Протоколдан бұрын 2026 ж. қаңтар бюллетені оқылған (хаттамада ашық жазылған). Шектер сол кезде өзгертілмеген.
Бюллетень — қала бойынша жиынтық; АМӨЗ-дің өз посттары бұл салыстыруға кірмейді.
CAMS ұяшығы ~40 км. Пост көз маңында тұрса, айырма өкілдік қатесін де қамтиды.

H₂S · Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау

Салыстыруға болмайды

Әдіс: Тек Қазгидромет посттары: айлық орташа және ең жоғары бір реттік мән (ШРК еселігімен)
Кезең: 2024-01 — 2026-04

Қазгидромет айлық бюллетені, Атырау
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
n	28	—	Тек сипаттама
ең жоғары бір реттік, ШРК еселігі	19.7×	—	Тек сипаттама

H₂S-ті ні CAMS, ні спутник өлшемейді — модельмен салыстыру мүмкін емес. Тек Қазгидромет сипаттамасы.

NO₂ · H3 · АМӨЗ маңында ықтағы NO₂ артығы

Өтті

Әдіс: Орталықтан 5–20 км сақина, 45° секторлар; күн сайын ықтағы (downwind) мен қарсы (upwind) сектор айырмасы; жел ≥ 2 м/с (ERA5)
Эталон: Sentinel-5P TROPOMI L2 (CDSE), ERA5 жел, OSM АМӨЗ контуры; бутстреп 95% СА
Кезең: 2024-01-01 — 2026-10-31

H3 · АМӨЗ маңында ықтағы NO₂ артығы
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
жарамды күн	638	жарамды күн ≥ 100	Өтті
Δ (downwind − upwind), орташа	1.08 × 10⁻⁵ mol/m²	Δ > 0	Өтті
95% СА (бутстреп)	[1.01 × 10⁻⁵; 1.16 × 10⁻⁵] mol/m²	95% СА төменгі шегі > 0	Өтті
салыстырмалы артық	+69.6%	—	Тек сипаттама

Нәтиже сигналдың БАРЫН растайды; шығарынды көлемі (т/жыл) туралы айтылмайды.

Дерек олқылықтары мен шектеулер

TROPOMI пикселі ≈ 3.5 × 5.5 км. АМӨЗ мен ЖЭО шекаралас — оларды ажырату мүмкін емес.
Қала NO₂-сі де сектор айырмасына кіреді (қала АМӨЗ-дің солтүстік-батысында).
Талдауда NO₂ үшін qa ≥ 0.75 қолданылды; тірі S5P қабатында qa ≥ 0.5. Бұл айырма.
Шығарынды массасы (т/жыл) бағаланбайды — тек сигналдың бар-жоғы.

Алдын ала тіркелген хаттама (жаңа терезе) · Толық нәтиже (жаңа терезе) · validation/s5p/PROTOCOL.md v1.0, нәтиже жасалған 2026-11-02

SO₂ · H4 · АМӨЗ маңындағы SO₂ (зерттеу)

Өтпеді

Әдіс: Орталықтан 5–20 км сақина, 45° секторлар; күн сайын ықтағы (downwind) мен қарсы (upwind) сектор айырмасы; жел ≥ 2 м/с (ERA5)
Эталон: Sentinel-5P TROPOMI L2 (CDSE), ERA5 жел, OSM АМӨЗ контуры; бутстреп 95% СА
Кезең: 2024-01-01 — 2026-10-31

H4 · АМӨЗ маңындағы SO₂ (зерттеу)
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
жарамды күн	378	жарамды күн ≥ 100	Өтті
Δ (downwind − upwind), орташа	-1.17 × 10⁻⁶ mol/m²	Δ > 0	Өтпеді
95% СА (бутстреп)	[-2.62 × 10⁻⁵; 2.29 × 10⁻⁵] mol/m²	95% СА төменгі шегі > 0	Өтпеді
салыстырмалы артық	−9.5%	—	Тек сипаттама

Зерттеу (exploratory). Теріс нәтиже «көз жоқ» дегенді білдірмейді: TROPOMI SO₂ шуы жоғары.

Дерек олқылықтары мен шектеулер

TROPOMI пикселі ≈ 3.5 × 5.5 км. АМӨЗ мен ЖЭО шекаралас — оларды ажырату мүмкін емес.
Қала NO₂-сі де сектор айырмасына кіреді (қала АМӨЗ-дің солтүстік-батысында).
Талдауда NO₂ үшін qa ≥ 0.75 қолданылды; тірі S5P қабатында qa ≥ 0.5. Бұл айырма.
Шығарынды массасы (т/жыл) бағаланбайды — тек сигналдың бар-жоғы.

VIIRS · H1 · АМӨЗ үстіндегі VIIRS жылу аномалиясы

Өтпеді

Әдіс: VIIRS 375 м жылу аномалиясы: АМӨЗ контуры + 375 м буфер; жылына детекция-күн саны
Эталон: NASA FIRMS (Suomi-NPP, NOAA-20, NOAA-21); OSM контуры
Кезең: 2024-01-01 — 2026-10-31

H1 · АМӨЗ үстіндегі VIIRS жылу аномалиясы
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
детекция-күн, жылына	1.06	≥ 12	Өтпеді
тығыздық қатынасы (АМӨЗ / фон)	2.11	≥ 10	Өтпеді

Дерек олқылықтары мен шектеулер

VIIRS газ факелін, өртті және ыстық өнеркәсіп бетін АЖЫРАТПАЙДЫ.
Детекцияның болмауы факелдің болмауын дәлелдемейді — тек спутник көрмегенін білдіреді.
Бұлт пен спутниктің өту геометриясы детекцияны жасыруы мүмкін.

Алдын ала тіркелген хаттама (жаңа терезе) · Толық нәтиже (жаңа терезе) · validation/firms/PROTOCOL.md v1.0, нәтиже жасалған 2026-11-02

VIIRS · H2 · 10 км ережесі бойынша телу дәлдігі

Өтпеді

Әдіс: 10 км ережесімен АМӨЗ-ге телінген детекциялардың АМӨЗ контурында жатқан үлесі (precision)
Эталон: NASA FIRMS (Suomi-NPP, NOAA-20, NOAA-21); OSM контуры
Кезең: 2024-01-01 — 2026-10-31

H2 · 10 км ережесі бойынша телу дәлдігі
Көрсеткіш	Мән	Шек (алдын ала тіркелген)	Нәтиже
дәлдік (precision)	0.04	≥ 0.80	Өтпеді
телінген детекция	69	—	Тек сипаттама

Белгілі қателер

10 км ережесі детекциялардың көбін АМӨЗ контурынан тыс нысандарға телейді (нәтиже — precision көрсеткішінде).

Әлі валидацияланбаған модульдер

Бұл модульдердің сенімділігі туралы ештеңе айтылмайды: эталон әзірге жоқ немесе тексеру жасалмаған.

SAR (Sentinel-1) · су басқан аумақ
эталон: Copernicus EMS / Sentinel-2 NDWI
жоспарда
FWI · өрт қаупі
эталон: NASA FIRMS өрт нүктелері
жоспарда
SPI · құрғақшылық
эталон: MODIS NDVI аномалиясы
жоспарда
JAIYQ-MRI · маса тәуекелі
эталон: тұзақ деректері (СЭС)
жоспарда